La Centro de Esploro kaj Dokumentado pri Mondaj Lingvaj Problemoj
Fotita de: Jakub Certowicz
La Centro por Esploro kaj Dokumentado pri la Monda Lingvo-Problemo (CED) kreiĝis en 1952 por antaŭenigi la sciencan esploradon pri Esperanto “kaj ĝiaj multflankaj aplikoj en ĉiuj sferoj de la vivo”; prizorgi la kolektadon kaj ellaboradon de fidindaj dokumentoj pri Esperanto; kaj subteni la informan laboron ĉe internaciaj organizaĵoj, fakaj kaj sciencaj rondoj, kaj la ĝenerala publiko. Origine, do, ĝi estis konceptita kiel faka instituto subtene al la tutmonda Esperanto-movado sub la tegmento de Universala Esperanto-Asocio (UEA).
Iom post iom, la agado kaj la celoj de CED plivastiĝis. Ĝi ankaŭ iom adaptis sian nomon por forigi la eblan mispercepton, ke ekzistas nur unu “lingvo-problemo” en la mondo; nun ĝi nomiĝas la Centro de Esploro kaj Dokumentado pri Mondaj Lingvaj Problemoj. Kvankam ankoraŭ formale ligita kun UEA, ĝia laboro delonge respondas al la prioritatoj kaj iniciatoj de esploristoj sur la kampoj de interlingvistiko kaj lingva justeco, pli ol la bezonoj de UEA. Esperanto restas la ĉefa laborlingvo de CED; por diversaj celoj ligitaj al esplorado kaj documentado CED delonge uzas ankaŭ la anglan, francan kaj aliajn lingvojn.
Estraro
Konsilantaro
Xavier Alcalde
Bașak Aray
Christopher Gledhill
Grant Goodall
Kimura Goro
Jorge Antonio Leoni de León
Alessandra Madella
Ida Stria
Bernhard Tuider
Bengt-Arne Wickström
Asociitaj Esploristoj
Historio de CED
- 1952: CED fondiĝas
Tiam nomita Centro de Esploro kaj Dokumentado pri la Monda Lingvo-Problemo, CED estis fondita de Ivo Lapenna kiel fako de la Universala Esperanto-Asocio. Poste CED ŝanĝis sian nomon al Centro de Esploro kaj Dokumentado pri Mondaj Lingvaj Problemoj, por eviti la mispercepton ke ekzistas nur unu “lingvo-problemo” en la mondo.
- 1969: La revuo LPLP fondiĝas
Fondiĝas la revuo La Monda Lingvo-Problemo, poste (ekde 1980) renomita Language Problems and Language Planning (LPLP), kiu fariĝos unu el la plej konataj fakaj revuoj en la kampo de lingvopolitiko kaj lingvoplanado.
- 1974: Novaĵletero por Interlingvistoj aperas
Ulrich Lins komencas aperigi Novaĵleteron por Interlingvistoj kiel klopodo kunigi kaj kunlaborigi fakulojn pri interlingvistiko kaj esperantologio. Ĝi poste transformiĝos en Informilo por Interlingvistoj (IpI).
- 1978: La unua Esperantologia Konferenco okazas
Detlev Blanke starigas la tradicion okazigi Esperantologian Konferencon kadre de la ĉiujara Universala Kongreso de Esperanto.
- 1987: Terminologia Esperanto-Centro fondiĝas
Eugen Wüster fondas Terminologian Esperanto-Centron por subteni la evoluon de faka terminologio en Esperanto.
- 1996: La unua Nitobe-simpozio okazas
Mark Fettes organizas la unuan Nitobe-simpozion kunlige kun la Universala Kongreso de Esperanto en Prago, stimulante dialogon pri lingvopolitiko inter esperantistoj, esploristoj, ŝtatoficistoj kaj lingvo-aktivuloj.
- 1999: Esperantologio / Esperanto Studies reaperas
Christer Kiselman lanĉas la revuon Esperantologio / Esperanto Studies (EES) kiel posteulon de la revuo Esperantologio, unue redaktita de Paul Neergaard en 1949.
2020: Organiza reformo de CED
CED trairas gravan organizan reformon, kun difino de ĉefaj agadkampoj kaj starigo de multpersona Estraro kaj Konsilantaro. Tiu nova strukturo plivastigas la kapablon de CED subteni fakulojn, mentori novajn esploristojn kaj kontribui al niaj agadkampoj.
- 2024: La Biblioteko Hodler translokiĝas
CED ludas kernan rolon en la translokiĝo de la Biblioteko Hodler de Roterdamo al Vieno kaj Varsovio per serio da interkonsentoj kun la Nacia Biblioteko de Pollando kaj la Aŭstria Nacia Biblioteko.