(2) Kiel Esperantologio kontribuas / povas kontribui al aliaj fakoj
Esperantologio estas lingvistika disciplino pri la esplorado de Esperanto. Laŭ la strukturaj niveloj de la lingvosistemo ni povas distingi inter branĉoj kiel fonologio, morfologio, semantiko, sintakso kaj pragmatiko, kiuj estas diversgrade evoluitaj. Same kiel ĉe aliaj filologioj, Esperantologio ne nur okupiĝas pri la lingvo, sed studas krome nelingvajn temoj, kiel ekzemple la parolkomunumon kaj literaturon de Esperanto. Menciindas, ke rilate al planlingvoj tia disciplino nur ekzistas por Esperanto, t.e. ne estas Volapukologio, Idologio, kio jam multon eldiras pri la evolustato de Esperanto.
Plenrajta funkciado de Esperantologio mankas en universitatoj, sed montriĝas, ke la disciplino faras multspecajn kontribuojn al aliaj fakoj. Unue, tio rilatas al instruado. En Eŭropo ekzemple la pli kaj li unueciĝantaj universitataj sistemo instigas modulojn, en kiuj studentoj akiras scoijn ekseter siaj propraj fakoj. Due, rilate al esplorado montriĝas, ke sufiĉe granda nombro de verkoj kiuj donas superrgardon pri lingva temoj enhavas artikolojn pri Esperanto. La prelego donos ekzemplojn pri temoj kiel morfolgio, frazeologio, oftecvortaroj, lingvoplanado, historio kaj genro. Ĝi finiĝos per rigardo ekster fakajn uzojn. Ni analizas la uzon de Esperanto en sociaj kaj mediaj kuntekstoj tra la tempo.

(7) Interlingvistiko kiel pordo al la ĝenerala lingvistiko: Spertoj el kurso-didaktiko
Interlingvistiko gajnis sian lokon en la Universitato de Parmo, ekde 2018, pere de aŭtonoma kurso. Siatempe Alessandro Bausani (1974) tezis, ke “iu ajn elpensita lingvo, ĉu sankta, ĉu praktika, ĉu ludema/infana aŭ alispeca, estas aliro al la lingvoproblemo[, ĉar ĝ]i estas malmuntado kaj remuntado de la elementoj de la lingvo, provante kaj reprovante la diversajn pecojn en novajn strukturojn, kiel infano ludanta per sia Meccano.” Sekvante la spiriton de tiu aliro, en la kurso multe da tempo estas dediĉata al pripensado pri lingva kreado kaj kreemo. La studentoj estas invitataj al esplorado kaj diskutado de diversaj artaj produktoj, interalie “Kulkuvni kul odikko” de Bausani men, la famega “Namárië” de J.R.R. Tolkien, “Il lonfo” de la itala Fosco Maraini, kaj kelkaj holivudaj lingvoj, de la Klingona ĝis la Lì’fya Na’vi.
Ankoraŭfoje laŭ Bausani: “la Unu, en la lingvaĵo, ne estas, kiel oni kredis en la antikvaj tempoj, substanco, sed prefere la funkciado mem, iu dynamis, kaj al tiu ĉi dynamis ĉiuj lingvokreantoj omaĝas”. Per mergiĝo en la rilato inter ‘nature’ kaj ‘artefarite/planite’, la studentoj aliras la ‘fenomenon Esperanto’ kun pli profunda kompreno de la hipotezo Sapir-Whorf kaj la ebloj de konscia kaj celorientita interveno en lingvaj aferoj. Resumante la ĝisnunajn spertojn en la kurso, mi demandos, ĉu tiu ĉi didaktika vojo al interlingvistika pripensado, kun ĝiaj teoriaj enhavoj kaj praktikaj implicoj, demonstras la valoron de tia aliro – en pli alta grado, ol nura Esperantologia kurso – por pli ĝenerala baza lingvistika trejnado.